Terapia uzależnień
Podstawowym i głównym celem terapii uzależnień jest uzyskanie trzeźwości.
Nie jest to jednak działanie jednorazowe – powrót do trzeźwego funkcjonowania jest procesem, który wymaga czasu, zaangażowania i odpowiedniego wsparcia.
Osobie uzależnionej od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych, które wpływają na świadomość, często bardzo trudno jest przyznać się do choroby przed swoimi bliskimi, a nawet przed samym sobą. Z tego powodu uzależnienie bywa określane jako „choroba zakłamania”.
System iluzji i zaprzeczeń
Osoba uzależniona może stosować różnego rodzaju mechanizmy zaprzeczania, usprawiedliwiania i manipulacji, które pozwalają jej utrzymywać siebie i otoczenie w przekonaniu, że w jej życiu nie dzieje się nic odbiegającego od normy.
Taki schemat funkcjonowania określany jest jako system iluzji i zaprzeczeń.
Osoba uzależniona może na przykład nie postrzegać siebie jako osoby mającej problem z alkoholem, ponieważ porównuje się ze stereotypowym obrazem osoby uzależnionej, który nie odpowiada jej własnej sytuacji.
Mechanizmy te sprawiają, że problem związany z używaniem alkoholu, narkotyków, leków lub innych substancji psychoaktywnych może przez długi czas pozostawać niezauważony lub bagatelizowany.
Jak wygląda terapia uzależnień?
Terapia uzależnień obejmuje szereg działań edukacyjnych i psychoterapeutycznych.
Pierwszym etapem jest przede wszystkim wzbudzenie motywacji do podjęcia leczenia oraz budowanie nadziei, że wyjście z uzależnienia jest możliwe.
To właśnie na tym etapie mogą pojawić się pierwsze zmiany w sposobie postrzegania siebie, swojego zachowania i konsekwencji uzależnienia. Stanowią one początek procesu zdrowienia.
Jednym z najważniejszych elementów terapii jest rozpoznanie i „rozbrojenie”, przy wsparciu terapeuty, psychologicznych mechanizmów uzależnienia.
Analiza konsekwencji uzależnienia
Pierwszym ważnym etapem terapii podstawowej jest analiza destrukcji spowodowanej przez uzależnienie.
Polega ona na uświadamianiu pacjentowi konsekwencji nałogu w różnych obszarach życia, takich jak:
Zajęcia psychoedukacyjne dostarczają podstawowej wiedzy na temat mechanizmów uzależnienia, natomiast praca psychoterapeutyczna pomaga pacjentowi skonfrontować się z ważnymi faktami z własnej historii, w których uzależnienie odgrywało istotną rolę.
Nauka trzeźwego funkcjonowania
Drugim ważnym etapem terapii jest nauka umiejętności potrzebnych do trzeźwego życia.
Celem zajęć terapeutycznych jest wyposażenie pacjenta w wiedzę i praktyczne umiejętności, które pomagają utrzymać abstynencję oraz stopniowo wracać do zdrowego funkcjonowania psychologicznego i społecznego.
W trakcie terapii pacjent może między innymi uczyć się:
- rozpoznawania sytuacji zwiększających ryzyko powrotu do nałogu,
- radzenia sobie z głodem substancji i trudnymi emocjami,
- zdrowych sposobów reagowania na stres,
- budowania wspierających relacji,
- brania odpowiedzialności za własne decyzje,
- tworzenia nowych nawyków i sposobów funkcjonowania bez używek.
Proces terapii ma wspierać pacjenta nie tylko w utrzymaniu abstynencji, ale również w stopniowej odbudowie życia osobistego, rodzinnego, zawodowego i społecznego.